Erzurum'un "Ayasofya'sı" olarak nitelendirilen tarihi Fetih Camii, iki yılı aşkın süredir devam eden kapsamlı restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından 24 Temmuz Cuma günü saat 11.45'te düzenlenecek törenle yeniden ibadete açılıyor. Asırlık mabet, tören sonrasında kılınacak Cuma namazıyla cemaatiyle yeniden buluşacak.
Açılışa İki Bakan Katılacak
Fetih Camii'nin açılış törenine İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin katılacak. Restorasyon sürecinin temelleri, dönemin Erzurum Valisi olan Mustafa Çiftçi'nin girişimleriyle atılmıştı. Bakan Çiftçi, Erzurum'daki görevinden ayrıldıktan sonra da çalışmaları yerinde takip etmiş, camiyi ziyaret ederek sürecin hızlandırılması yönünde talimatlar vermişti.
Fetih Camii Nerede? Demirciler Çarşısı'nın Kalbinde
Kongre Caddesi Demirciler Çarşısı içerisinde yer alan Fetih Camii, Erzurum şehir merkezinin en işlek tarihi dokularından birinde bulunuyor. Yapı, yalnızca bir ibadet mekânı olarak değil, tarih ve kültür turizmi açısından da Erzurum'un önemli değerleri arasında gösteriliyor.
Dünyaca ünlü cağ kebap restoranlarının yoğunlaştığı bu bölgede caminin yeniden hizmete girmesiyle, semtin turizm potansiyeline de kayda değer bir katkı sağlanması bekleniyor. Şehre gelen ziyaretçiler için Demirciler Çarşısı, artık hem gastronomi hem de tarihî mimari açısından tek durakta iki değeri bir arada sunacak.
Fetih Camii'nin Tarihi
Fetih Camii, aslında kilise olarak inşa edilmiş bir yapıdır. Bu nedenle halk arasında "Demirciler Kilisesi" adıyla da bilinir. Yapının inşa tarihi konusunda kaynaklarda farklı görüşler bulunuyor: plan özellikleri, cephe düzenlemeleri ve inşasında kullanılan malzemelerden yola çıkan bazı değerlendirmeler yapının 18. yüzyılda inşa edildiğine işaret ederken, akademik çalışmalar yapıyı 19. yüzyıl Rum Ortodoks kilisesi olarak tanımlıyor.
Akademik değerlendirmelere göre, 1839 Tanzimat Fermanı ve 1856 Islahat Fermanı ile gayrimüslim tebaaya tanınan yeni ibadethane inşa etme hakkı, 19. yüzyılda Erzurum'da yeni bir Rum Ortodoks kilisesinin yapılmasına olanak sağlamıştır. Yapı, 19. yüzyılda Anadolu'da yaygın olarak uygulanan üç nefli tonozlu plan tipinde inşa edilmiştir.
Mübadele Sonrası Atıl Dönem ve Camiye Dönüşüm
1923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile gerçekleşen nüfus mübadelesinin ardından yapı ibadethane olarak kullanılmamış, uzun süre atıl bırakılmış ve bir dönem depo olarak hizmet vermiştir.
Yapı, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu'nun 10.06.1977 tarih ve A-601 sayılı kararıyla koruma altına alınmıştır. 1990'ların ikinci yarısında gerçekleştirilen restorasyonun ardından camiye dönüştürülen yapı, 1997 yılından itibaren Fetih Camii adıyla ibadete açık olarak hizmet vermeye başlamıştır. Ancak o dönemki uygulamada iç mekândaki dinî içerikli süslemeler ve duvar resimleri kapatılmıştı.
Restorasyonda Freskler Yeniden Gün Yüzüne Çıktı
5 Eylül 2024'te başlayan restorasyon çalışmaları kapsamında oldukça kapsamlı imalatlar gerçekleştirildi:
İç duvarlarda sıva raspası yapıldı, çatıda sonradan eklenen unsurlar söküldü. Çatı sistemi aslına uygun şekilde yenilenerek ısı ve su yalıtımı ile kiremit imalatı tamamlandı.
Çalışmaların en dikkat çekici sonucu ise, orta tonozda gizli kalan fresklerin ilgili kurumların gözetiminde gün yüzüne çıkarılması oldu. Fresklerin korunmasına yönelik projeler koruma kurulunca onaylanarak uygulamaya alındı, duvar resimlerinin bulunduğu alanlarda koruma ve onarım uygulamaları titizlikle yürütüldü.
Cami giriş bölümünde özgün mimari unsurlar ortaya çıkarılırken, iç mekânda tonoz ve kemer güçlendirme çalışmaları tamamlandı. İç ve dış cephede temizlik, derz, sıva ve enjeksiyon işlemleri uygulandı; yapı çevresinde drenaj ve kazı çalışmalarıyla özgün zeminler açığa çıkarıldı.
Tarihî Miras Gelecek Nesillere Aktarılıyor
Erzurum Valisi Aydın Baruş, camide yaptığı incelemelerde restorasyonun aslına uygun ve titizlikle yürütüldüğünü belirterek, tarihî yapıların korunarak gelecek nesillere aktarılmasının ortak bir sorumluluk olduğuna dikkat çekmişti.
Kiliseden camiye uzanan çok katmanlı geçmişiyle Erzurum'un kültürel mozaiğini yansıtan Fetih Camii, 24 Temmuz'daki açılışın ardından hem ibadete hem de ziyaretçilere kapılarını yeniden açacak.
Topluluk
Yorumlar (0)