Engüzek Kalesi: Uzundere'nin Sarp Kayalıklarındaki Orta Çağ Mirası
Adını sıkça duyduğumuz halde bir türlü rotamıza ekleyemediğimiz Engüzek Kalesi, son zamanlarda sosyal medyada sıkça karşımıza çıkmaya başlayınca merakımıza yenik düştük ve bu tarihi mekânı yerinde görmeye karar verdik. İyi ki de gitmişiz; çünkü Erzurum'un Uzundere ilçesindeki bu heybetli kale, hem tarihi dokusu hem de sunduğu manzarayla beklentilerimizin çok ötesine geçti.
Engüzek Kalesi Nerede? Nasıl Gidilir?
Engüzek Kalesi, Erzurum şehir merkezine yaklaşık 85 kilometre, Uzundere ilçe merkezine ise sadece 3 kilometre uzaklıkta, Dikyar köyü (mahallesi) sınırları içinde yer alır. Uzundere-Tortum karayolu üzerinde, Tortum Çayı'nın kıyısından burgu gibi yükselen sarp ve yüksek bir kayalığın üzerine, yaklaşık 1.180 metre rakımda inşa edilmiştir.
Heybetli görünümüne rağmen kale, aslında oldukça ulaşılabilir bir konumdadır. Erzurum'dan karayoluyla yaklaşık 1,5 saatte Uzundere'ye varılıyor; ana yoldan kısa bir sapakla bölgeye kolayca ulaşılıyor. Aracınızı park ettikten sonra kaleye çıkmak da hiç zor değil; kısa bir yürüyüşün ardından kendinizi surların arasında buluyorsunuz.
Engüzek Kalesi'nin Tarihi
Kalenin kesin yapım tarihi bilinmemektedir; yapıda herhangi bir kitabe de bulunmamaktadır. Orta Çağ yazılı kaynaklarında "Ağca Kala" olarak geçen yapı, günümüzde Dikyar köyünün eski adından dolayı Engüzek Kalesi ya da Engüzekkapı Kalesi olarak anılmaktadır. Mimari özellikleri ve kullanılan malzemeler, kalenin Orta Çağ'da inşa edildiğini göstermektedir.
Kalenin kökeni hakkında farklı görüşler vardır: Kimi kaynaklar yapıyı Doğu Roma (Bizans) dönemine, kimileri tarihsel Tao bölgesinde hüküm süren Gürcü Bagratlı Krallığı'na, kimileri ise Orta Çağ'da bölgede derebeylik şeklinde hüküm süren Türk beylerine dayandırmaktadır. Kesin olan şu ki kale; Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de stratejik bir gözetleme ve savunma noktası olarak kullanılmış, bulunduğu köy 16. yüzyıl ortalarında Osmanlı hâkimiyetine girmiştir.
Kalenin Mimari Özellikleri
Moloz taş ve horasan harcıyla inşa edilen Engüzek Kalesi, günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşan nadir Orta Çağ yapılarından biridir. Yer yer 30 metreyi bulan duvarları ve dört kulesiyle dikkat çeken kalenin küçük kapısı doğu, büyük kapısı ise güney yönündedir. Burçların çoğunun güney cephede toplanması, tarihi akınların bu yönden geldiğini düşündürmektedir.
Kale kompleksinde şapel (kilise), sarnıçlar, depolar, su yolları ve iki katlı gözetleme bölümleri yer alır. En ilgi çekici unsurlardan biri ise sur duvarlarının içinden Tortum Çayı'na ulaşan tüneldir; bu tünelin kuşatma dönemlerinde su ihtiyacını karşılamak için kullanıldığı düşünülmektedir. Kalenin hemen dibinde ise Osmanlı döneminde inşa edilmiş bir hamamın kalıntıları bulunmaktadır.
Kaleden Manzara: Tortum Çayı ve Uzundere
Yukarıya adım attığınız an karşılaştığınız manzara karşısında adeta büyüleniyorsunuz. Tortum Çayı'nın kıvrılarak akışı, Uzundere ve çevresini saran muazzam doğa, kalenin yükseklerinden bambaşka bir seyir keyfi sunuyor. Asırlık surların arasında dolaşırken mekânın ruhunuza işleyen dokusu, size kendinizi bir anda Orta Çağ'ın tam ortasında hissettiriyor. Fotoğraf tutkunları için de kale, gün batımında eşsiz kareler vadediyor.
Ziyaret İçin İpuçları
Engüzek Kalesi ziyaretinizi, Türkiye'nin sakin şehir (Cittaslow) unvanlı ilçelerinden Uzundere'nin diğer güzellikleriyle birleştirebilirsiniz. Tortum Şelalesi ve Tortum Gölü ile aynı güzergâhta yer alan kale, bölgeye yapılacak günübirlik bir doğa ve tarih turunun en özel duraklarından biridir. Kayalık zeminde rahat edebilmek için yürüyüşe uygun ayakkabı giymenizi, yanınıza su almanızı ve tarihi dokuya zarar vermeden gezmenizi öneririz.
Keşfedilmeyi Bekleyen Saklı Hazine
Engüzek Kalesi; sarp kayalıkların üzerindeki heybetli duruşu, günümüze sağlam ulaşan surları, gizemli tarihi ve Tortum Çayı'na hâkim eşsiz manzarasıyla Erzurum'un keşfedilmeyi bekleyen saklı hazinelerinden biridir. Uzundere'ye yolu düşen herkesin, merkeze sadece 3 kilometre mesafedeki bu Orta Çağ mirasını rotasına mutlaka eklemesi gerekir. Bizim gibi "bir gün gideriz" diye ertelemeyin; kale, gördüğünüz an sizi kendine hayran bırakacak.
Topluluk
Yorumlar (0)